كمال و دوم ظفرست بر عسكر نفس اماره ، كه جهاد اكبر عبارت از آنست و در ميان سماع عزيزى را در كنار گرفتن و سماع زدن وقتى واقع مىگردد كه فقير به كلى از خودى خود مستهلك مىگردد ، در وقت افاقت خود را در ميان آن جمع در آئينهء درون هركه به صفاى تمام مشاهده مىكند ، آن عزيز را در كنار گرفته ، با خيال جمال خويش با آن عزيز عشقبازى مىكند و مردم را در سماع كشيدن و به حركت تحريض كردن مقام اهل صهوست ، 166 كه فيض را بر قلوب همهء حضار مىافشانند و رحمت را بر همه عام مىگردانند . تواضع و سجده كردن عبارت از مقام عبوديت دارد ، تا محبوب را در سماع بقيام و ركوع و سجود عبادت كنند ، چنان كه در نماز و نيز صفتى از صفات حق در درون هركه مشاهده مىكنند ، به نسبت سير كه دارند آن صفت را سجده مىآورند . اين معانى تطويل دارد ، تا طالب بدان مقام نرسد كيفيت مزه و لطف آن حال را بمقال نتواند تصوير كردن ، « من لم يذق لا يعرف » . بيت پرسيد يكى كه عاشقى چيست * گفتم كه چو من شوى بدانى و حضرت خداوندگار ما رضوان اللّه عليه در ميان حقايق سماع كلماتى عالى انشا فرموده است ، هركه در مطالعهء آن مداومت نمايد هرآينه آئينهء ضمير او روشن شود و بر سر حقيقت آن وقوف يابد و در سماع مىفرمايد : بيت پس غذاى عاشقان آمد سماع 167 * كه درو باشد خيال اجتماع